ZOEKEN

UBO-register: wat is de status?

Artikel geschreven door: Kyra Weaver op 21 december 2017

2017 was het jaar van de UBO-register implementatie. Althans, dat was de bedoeling. Het register is er nog niet; sterker nog, de meeste EU-lidstaten lopen achter met de implementatie. Wat is de status van het UBO-register in Nederland? En waar moeten DGA’s rekening mee houden?

UBO-register

Lidstaten van de Europese Unie zijn in het kader van de Europese Vierde Anti-witwasrichtlijn (2015) verplicht een UBO-register bij te houden van Ultimate Beneficial Owners (UBO’s). In dit openbare register worden de gegevens genoteerd van personen met meer dan 25% eigendomsbelang of 25% zeggenschapsrecht in een rechtspersoon opgericht in Nederland. Stichtingen, maatschappen, vennootschappen en alle andere rechtsvormen vallen onder deze maatregel. Uitzonderingen zijn vooralsnog de lagere overheden.

In Nederland zal de Kamer van Koophandel dit register gaan beheren. Bedrijven dienen echter zelf de correcte persoonsgegevens aan te leveren. Er komen boetes te staan op het niet naleven of niet correct /tijdig aanleveren van de verplichte gegevens.

Concreet punt van kritiek van de Raad van State op het nieuwe wetsvoorstel is dat onvoldoende duidelijk is hoe het publiceren van sanctiebesluiten, ook voordat de besluiten onherroepelijk zijn, bijdraagt aan het voorkomen van witwassen. Dit kan leiden tot schade bij bedrijven, zeker wanneer de sanctie alsnog wordt teruggedraaid. Het Ministerie van Financiën is echter gecharmeerd van de ‘afschrikkende werking’, en wil onmiddellijke publicatie gebruiken om de financiële markt z.s.m. te kunnen waarschuwen.

Vertraging

De richtlijn had in juni 2017 geïmplementeerd moeten zijn in alle lidstaten. Op deze datum hadden slechts enkelen van de 32 lidstaten een actief UBO-register. Nederland is daarom, net als de andere lidstaten die de deadline gemist hadden, officieel in gebreke gesteld. De implicaties daarvan zijn echter onderwerp van onderhandeling in het EP, aangezien de Vierde Anti-witwasrichtlijn waarschijnlijk wordt aangepast (en aangescherpt) naar aanleiding van o.a. de Panama Papers.

In Nederland is de vertraging voornamelijk te wijten aan de complexiteit van het invoegen van de richtlijn in de al bestaande Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). In essentie is in Nederland al sinds 2013 een relatief strakke anti-witwasregelgeving van kracht. Destijds is o.a. de FIU (Financial Intelligence Unit, voorheen Meldpunt Ongebruikelijke Transacties) verzelfstandigd en ondergebracht bij de Nationale Politie. Bovendien zijn de meeste bedrijven uit naam van de Wwft al langer verplicht tot het doen van cliëntenonderzoek en het melden van ongebruikelijke transacties.

Tegelijkertijd wordt tevens wetgeving voor een ander register (CAHR: Centraal Aandeelhoudersregister) voorbereid met een grotere ICT-complexiteit dan het UBO-register. In dit register worden veel meer (privacygevoelige) persoonsgegevens opgenomen van aandeelhouders van Nederlandse BV’s en niet-beursgenoteerde NV’s, aangeleverd door notarissen. Dit register zal daarom alleen beschikbaar zijn voor overheidsinstellingen en –instanties zoals de FIU, de FIOD, de Belastingdienst en andere toezichthouders, handhavers en opsporingsinstanties.

Wetsvoorstel

In aanloop naar het definitieve wetsvoorstel wordt wel de kanttekening gemaakt dat er binnen de richtlijn mogelijk een uitzondering komt  voor bedrijven met een ‘minimaal risico’ (lees: bedrijven die in zeer beperkte mate financiële activiteiten ontplooien). Of de uitzondering doorgang vindt zal moeten blijken uit de tekst van het definitieve wetsvoorstel (of eigenlijk: aanpassingsvoorstel van de bestaande wet).

Het wetsvoorstel Implementatiewet Vierde Anti-witwasrichtlijn is in oktober 2017 ingediend bij de Tweede Kamer. De bepalingen die specifiek gelden voor het UBO-register worden naar verwachting ‘begin 2018’, mogelijk al in januari, als concept wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer.

Uit de memorie van toelichting bij eerdergenoemd wetsvoorstel blijkt ten aanzien van het UBO-register:

Omdat het opzetten van een dergelijk register ook een niet onbelangrijke ICT-component met zich brengt en de implementatie overwegend zal plaatsvinden in de Handelsregisterwet, is besloten om de implementatie van deze artikelen onder te brengen in een separaat implementatiewetsvoorstel.

Privacy en persoonsgegevens

Privacy GDPR en UBO-register - UNO advies

Nu in Nederland ook de Algemene Verordening Gegevensbescherming (Engels equivalent: GDPR) in 2018 in werking treedt, is het natuurlijk enigszins opmerkelijk dat aandeelhouders worden verplicht hun persoonsgegevens in een openlijk toegankelijk register te laten publiceren.

In het UBO-register wordt minstens de volgende data opgeslagen: naam, geboortemaand en –jaar, nationaliteit, verblijfsland en de aard / omvang van de deelneming. Bijzondere persoonsgegevens, zoals het BSN en fiscaal nummer, nummer van identificatiebewijs, adres en geboortedag en –plaats, worden opgeslagen in een niet-openbaar deel van het register. Dit is slechts toegankelijk voor opsporingsinstanties zoals de FIU.

Privacy blijft ook hier een heikel punt. Bij een verhoogd risico op bijvoorbeeld kidnapping of chantage wordt de mogelijkheid geboden delen van de informatie in het UBO-register af te schermen. Hoe dit precies in zijn werk zal gaan is nog niet bekend. In ieder geval lijkt het er tot nu toe op dat de wetgever het tegengaan van witwassen zwaarder laat wegen dan bescherming van de privacy.

Privacy impact assessment

De Minister van Financiën heeft in het kader van het wetsvoorstel Implementatiewet Vierde Anti-witwasrichtlijn in elk geval een zogeheten ‘privacy impact assessment’ uitgevoerd.

De korte samenvatting luidt: het verwerken, publiceren en uitwisselen van persoonsgegevens wordt op grond van zwaarwegend algemeen belang (zoals preventie van witwassen of financieren van terrorisme wordt beschouwd door de EU) proportioneel geacht. Ter bescherming van de betrokken zijn bovendien diverse waarborgen opgenomen ten aanzien van publicatiebevoegdheden van toezichthouders en verstrekking van gegevens aan de FIU.


Andere Artikelen

Actueel

UNO begeleidt QEW Engineered Rubber bij internationale overname RCH

Lees meer
Actueel

Lunchlezing recente ontwikkelingen in de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA)

Lees meer