ZOEKEN

Marketplace lending: huidige staat van een groeimarkt

Artikel geschreven door: Kyra Weaver op 17 februari 2017

Marketplace lending lijkt een permanente verandering teweeg te brengen in het financiële landschap. Wat zijn de noemenswaardige ontwikkelingen binnen Europa? En internationaal? Is het een druppel op een gloeiende plaat, of een rimpel op het water?

Veranderingen op de kredietmarkt 

In een recente publicatie van De Nederlandsche Bank, Kredietmarkten in Beweging (november 2016), zien we dat Pensioenfondsen en verzekeraars terrein winnen op de hypotheekmarkt. Ze financieren momenteel 20% van de nieuwe hypotheekproductie. Wanneer we de banken meetellen die in handen zijn van verzekeraars komt dit percentage uit op 28%. ‘Traditionele banken’ verliezen hier terrein.
Ook blijkt dat grote bedrijven zichzelf tegenwoordig graag laten financieren door de uitgifte van bedrijfsobligaties (een groei van 58% sinds 2010 à € 52 mrd) en onderhandse leningen, waardoor de behoefte aan bankfinanciering voor (middel)groot bedrijf is afgenomen. Het MKB blijft daarentegen nog altijd sterk afhankelijk van bancaire financiering. Echter, alternatieve financiering via FinTech-bedrijven steelt de show, ondanks het relatief lage aandeel in de totale kredietmarkt. Wat weten we van deze alternatieve financieringsmarkt?

Omvang markt alternatieve financiering 

In september 2016 verscheen het rapport Sustaining Momentum, het jaarlijkse European Alternative Finance Industry-onderzoek van de Universiteit van Cambridge en KPMG

EU
In 2015 bedroeg de omvang van alternatieve financiering op de Europese kredietmarkt in totaal € 5,4 mrd, een stijging van 92% ten opzichte van 2014. Het Verenigd Koninkrijk loopt in Europa voorop met alternatieve financiering en leverde een bijdrage aan het totaal van € 4,4 mrd (81%). Het Europese vasteland (zonder het VK) slechts € 1 mrd. Na Frankrijk en Duitsland heeft Nederland de vier-na-grootste bijdrage geleverd: namelijk € 111 mln. Uit een recent gepubliceerd onderzoek van crowdfundadviseur Douw&Koren naar de omvang en samenstelling van de Nederlandse crowdfundingmarkt, blijkt dat het volume in 2016 is doorgegroeid tot € 170 mln, waarvan € 140 mln is gegaan naar 1.751 ondernemingen (Douw&Koren 2017).

China
Voor de vergelijking is het interessant om op te merken dat ‘s werelds grootste alternatieve financier qua transactievolume China is. In 2015 werd in totaal € 93,6 mrd aan consumenten en bedrijven verstrekt, waarvan ruim € 36,4 mrd aan bedrijven. China is goed voor bijna 99% van het volume alternatieve financiering in de Aziatisch-Pacifische regio. Verbijsterend: in 2013 bedroeg het transactievolume alternatieve financiering in China slechts € 4 mrd!

V.S.
Na China hebben de Verenigde Staten de grootste alternatieve kredietmarkt in de wereld. In 2015 had alternatieve financiering hier een omvang van maar liefst € 33,3 mrd, waarvan ongeveer € 6,3 mrd naar bedrijven is gegaan. De V.S. zijn goed voor ruim 99% van het volume alternatieve financiering in ‘The Americas’. Grootste groeier in de VS betreft consumentenleningen aan bijvoorbeeld huizenkopers en studenten.

Desalniettemin moeten deze (groei)cijfers in perspectief worden gezien: in vergelijking met de totale kredietmarkt zijn deze bedragen ‘peanuts’. In Nederland is het gefinancierde volume via ‘alternatieve wegen’ iets minder dan 1% van het totale volume verhandeld op de Nederlandse kredietmarkt (2016). In de Verenigde Staten is dit niet anders en maakt het geïnvesteerd volume 1,26% uit van de totale kredietmarkt aldaar (2016). Echter, verwacht wordt dat alternatieve financiering nog veel verder in omvang zal toenemen.

Equity- en debt-based marketplace lending[*]

Beide vormen van marketplace lending krijgen de laatste tijd wat meer aandacht, mede door de groei van het aantal MPLs (marketplace lenders) die zich specialiseren in deze types leningen. Het verschil tussen de twee is dit:

Bij equity-based marketplace lending krijgt de investeerder in ruil voor zijn inleg aandelen in het bedrijf, waarbij op den duur dividend kan worden uitgekeerd / het aandeel kan worden verkocht. Een mogelijk nadeel voor de investeerder is de verwatering van aandelen na verschillende financieringsrondes. Aangezien dit eigenlijk geen lening betreft maar een actie waarbij de investeerder zich inkoopt in het bedrijf, is het gebruikelijk om dit ‘equity(-based) crowdfunding’ te noemen.

Bij debt-based marketplace lending, ook wel P2P lending, krijgt de investeerder een vorm van schuldbewijs waarin een looptijd, aflossingsschema en rentepercentage wordt afgesproken. Een reguliere lening dus die annuïtair of lineair wordt afgelost. In Nederland bijvoorbeeld, hebben we ook al enkele zakelijke leningsaanvragen voorbij zien komen waarbij investeerders obligaties (verhandelbare schuldbewijzen) kochten om projecten te financieren.

Daarnaast faciliteren sommige marketplace lenders ook nog converteerbare leningen (vaak obligaties), waarbij onder voorwaarden de lening op een later moment kan worden omgezet in aandelen in het bedrijf. Hoe we dit in de praktijk precies moeten noemen? Misschien ‘convertible debt-based marketplace lending’?

[*] Het financieren van de kredietbehoefte van personen/ondernemingen via een online platform, wordt marketplace lending genoemd, of specifieker nog: peer-to-peer (P2P) lending. Doorgaans behelst dit het bemiddelen in krediet en zijn het daarom geen ‘balance sheet’-leningen.

Risicospreiding bij MKB-investeringen

Waar provincies en gemeenten in Nederland nog veelal hun MKB-subsidies laten investeren door regionale participatiemaatschappijen, wordt dit in het VK gedaan door marketplace lenders zoals Funding Circle. Het platform (actief in het VK, de VS, DE, NL en ES) schreef in 2015 een half miljard pond aan leningen voor het MKB uit. Daarmee bereikten ze in dat jaar een mijlpaal van ₤1 mrd aan totaal gefinancierd volume. Eind 2016 is het platform net de grens van ₤1,8 mrd gepasseerd.

Investeerders zijn voor het grootste deel private equity en banken, die via de achterdeur gediversifieerd (lees: risicospreidend) alsnog het MKB financieren. Zo investeren de European Investment Bank en de Britse nationale overheid via een Funding Circle-fonds in het Britse MKB.

Diverse Nederlandse banken zijn partnerships met marketplace lenders aan het uitproberen, investeren in hun fondsen of beraden zich op hun eigen marketplace lending-platforms. Het delen van de risico’s met andere financiers spreekt in ieder geval aan en ‘stapelen’ wordt de nieuwe norm op de kredietmarkt voor het MKB.

Gevaar of kans voor banken?

Marketplace lending wordt door financiële onheilsprofeten ook wel ‘de Uber van de financiële industrie’ genoemd, omdat het op termijn een gevaar zou kunnen vormen voor de meest winstgevende praktijken van de traditionele leningverschaffers, namelijk hypotheken en zakelijk krediet.

Er worden wereldwijd miljarden euro’s aan venture capital geïnvesteerd in FinTech-bedrijven die online (geautomatiseerde) verhandeling van alternatieve financiering mogelijk maken. Deze alternatieve methodes van financieren zullen niet alleen de marktpositie van banken voor wat betreft MKB-financiering en hypotheken bedreigen, maar ook een flinke hap nemen uit omzetten afkomstig van betalingen in de retailsector, vermogensbeheer en overige consumentenleningen.

De groei wordt o.a. gedreven door het afnemend vertrouwen in gevestigde financiële instellingen, de lage rentestanden, de vraag naar krediet (persoonlijk en zakelijk), de razendsnelle doorlooptijd van een financieringsaanvraag via de alternatieve routes en de digitale ontwikkelingen die dit alles mogelijk maken (FinTech).

Er zijn kansen genoeg en banken zouden zo snel mogelijk partnerships aan moeten gaan (of moeten gaan concurreren) met marketplace lenders. Al helemaal voordat ze worden ingehaald door de verzekeraarsgroepen en pensioenfondsen die wellicht de grootste bedreiging voor het bestaansrecht van banken vormen op dit moment.

Serieuze marktpositie

Slecht renderend spaargeld of geoormerkte investeringsgelden zoeken een weg naar de markt en heeft dat onder andere via marketplace lenders gevonden. In de tussentijd zien we de een na de andere buitenlandse (reeds ‘volwassen’) marketplace lender nu de Europese en dus ook Nederlandse markt betreden. Daarnaast staan er jaarlijks nieuwe Nederlandse platforms te springen om aandacht. De propositie wordt in elk geval steeds serieuzer en de track records worden opgebouwd.

We zijn de aaibaarheidsfactor van marketplace lending in elk geval voorbij. Marketplace lending lijkt zich vandaag de dag te positioneren als een serieus alternatief voor bancair krediet en zal zich de komende jaren moeten ontpoppen tot waardig concurrent van de voorgenoemde financiële instellingen. Daar zijn we nog niet, maar de toon is gezet.


Andere Artikelen

Actueel

Adrie Luning treedt toe als partner

Lees meer
Actueel

UNO begeleidt Virol bij verkoop

Lees meer